Kamu malları dışında davacının taşınmazı lehine geçit hakkı verilecek bir güzergahın bulunmadığı durumlarda Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere kamu malları üzerinde geçit hakkı kurulamayacağı ve davacının taşınmazı lehine başkaca geçit hakkı kurulacak herhangi bir taşınmaz olmadığında davanın reddine karar verilmelidir.
Taraflar arasında görülen el atmanın önlenmesi, ıslah ile geçit davasında, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; … Mahallesinde bulunan … kenarındaki yola ve köprüye el atmanın önlenmesini, tapuya yol olarak şerh verilmesini istemiş; yargılama sırasında … olduğu ıslah dilekçesinde ise kendisine ait 466 ada 1 parselin yola ihtiyacı olduğunu belirterek taşınmazı lehine geçit hakkı tesis edilmesini, … hakkındaki davasından vazgeçtiğini dile getirmiştir.
II. CEVAP
Bir kısım davalılar, davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 25.12.2013 tarihli ilk kararında, “466 ada 1 parsel sayılı taşınmaz lehine 467 ada 76 parsel sayılı taşınmaz üzerinden … bilirkişi raporu ve ekindeki krokide “A” harfi ile gösterilen 201,57 m²’lik … üzerinden geçit hakkı kurulmasına” karar vermiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A.Birinci Bozma Kararı
Hükmün bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14.Hukuk Dairesinin 07.07.2014 tarihli ve 2014/4847 Esas, 2014/9101 Karar sayılı ilamında “….dava kabul edilmiş ise de; taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanmamıştır. Mahallinde uzman bilirkişiler marifetiyle yeniden keşif yapılmak suretiyle davacıya ait taşınmazdan genel yola kadar kesintisiz bağlantı sağlanacak şekilde alternatifler oluşturularak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yukarıda belirtilen ilkelere aykırı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen 13.07.2016 tarihli ikinci kararda, “466 ada 1 parsel sayılı taşınmaz lehine 467 ada 76 parsel sayılı taşınmaz aleyhine 11/05/2016 tarihli … bilirkişisi raporuna ekli 3 numaralı krokide C harfi ile … renkte gösterilen 171,262 m2’lik kısım üzerinde geçit hakkı tesisine” karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Hükmün bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 17.09.2018 tarihli ve 2018/1384 Esas, 2018/5665 Karar sayılı ilamında “.. mahkemece, 466 ada 1 parsel sayılı taşınmaz lehine tesis edilen geçit hakkı komşu … üzerinden verilmiş ise de; … yatakları kural olarak devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup … yatağı üzerinden geçit kurulamaz. Davacıya ait taşınmazın … kısmını gösterir geniş paftanın temini ile mahallinde uzman bilirkişiler marifetiyle yeniden keşif yapılmak suretiyle kamu malı niteliğinde olan yerlerden geçit hakkı tesis edilemeyeceği ve geçit davalarında uygulanan kesintisizlik ilkesi de göz önünde bulundurularak taşınmazların bütünlüğü bozulmadan yola ulaşımın sağlanmasının mümkün olup olmadığı araştırılarak en uygun alternatiften geçit hakkı kurulmalıdır” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
D.Mahkemece İkinci Bozma İlamına Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında “….. bilirkişi raporunda alternatifli gösterilen alanlar üzerinde geçit hakkı tesis edildiği takdirde de … yatağının kullanılacağı, bu iki alternatif dışında davacının taşınmazı lehine geçit hakkı verilecek bir güzergahın bulunmadığı, bu iki alternatifin kamu malı olan … yatağının kullanılması sonucu verilebileceği ancak Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere kamu malları üzerinde geçit hakkı kurulamayacağı ve davacının taşınmazı lehine başkaca geçit hakkı kurulacak … olmadığından davanın reddine” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, davacının parseline bitişik 466 ada 2 parsel sayılı taşınmaz üzerinde ev olup bu parselin yola çıkışının … üzerine yaptırılan köprü ile sağlandığı, ancak bu köprüden traktör ya da başka bir aracın geçişinin mümkün olmadığı, raporda davacının … yatağını geçmeden yola ulaşmasının mümkün olmadığının net bir biçimde açıklandığı, hak kaybına uğranmaması açısından birinci ya da ikinci alternatiften geçit hakkı tesis edilmesi gerektiğini dile getirmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; el atmanın önlenmesi, ıslah ile geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Geçit hakkı ile ilgili yasal düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 747 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.
3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 428 … maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer … sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve temyizin kapsamına göre kararın bozulmasını gerektirecek bir neden görülmediğinden hükmün onanması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle, Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 … içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.