Davacının taşınmazı lehine kurulan geçit irtifakı daha önce başka bir taşınmaz lehine tesis edilen geçit irtifakına bağlanmış ise de bu durumda yükümlü taşınmazın geçit yükü ağırlaştığından bilirkişi vasıtasıyla karar tarihine yakın olacak şekilde uygun bir geçit bedeli tespit edilerek taşınmaz maliklerine ödenmek üzere depo edildikten sonra geçit irtifakı kurulması gerekir.
Taraflar arasındaki geçit hakkı kurulması davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen yukarıda … ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 27.03.2023 … ve 2023/128 Esas, 2023/1762 Karar sayılı ilâmı ile onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalılar … ve … vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı … vekili; 150 parsel sayılı taşınmazın müvekkiline, komşu 4396 parsel sayılı taşınmazın davalılara ait olduğunu, müvekkiline ait 150 parsel sayılı taşınmaza bitişik 151 parsel sayılı taşınmaz lehine Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 Esas ve 1990/510 Karar sayılı ilâmı ile 4396 (eski 158) parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit hakkı tesis edildiğini; ancak tesis edilen geçit hakkından bugüne kadar ulaşımın hiç mümkün olmadığını belirterek 150 parsel sayılı taşınmaz lehine uygun görülecek bedel karşılığında 4396 parsel sayılı taşınmaz üzerinden 3 metre genişliğinde geçit hakkı kurulmasını ve davacıya ait 151 parsel sayılı taşınmaz lehine davalılara ait 4396 (eski 158) parsel üzerinden Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 Esas ve 1990/510 Karar sayılı ilâmı ile kurulan geçit hakkının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar … ve … vekili; davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddini, aksi takdirde esastan reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “dahili davalı … ve dahili davalı … hakkındaki taleplerinin reddine; … ili, Germencik ilçesi, … Mahallesi, (eski 150 parsel) … 165 ada 36 parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere; aynı yer (eski 151 parsel) 165 ada 35 parsel sayılı taşınmaz aleyhine; … Kadastro Müdürlüğü’nün 13.05.2022 tarihli müzekkere cevabı ekindeki krokide belirtildiği üzere A harfi ile gösterilen 583,97 m²’lik alanda akdi irtifak hakkı tesisi ve 11.04.2016 havale tarihli bilirkişi raporunda ve ekindeki EK-2 No.lu krokide 4 üncü alternatif olarak incelemesi yapılan pembe renk ile gösterilen davalılara ait aynı yer 4396 parsel üzerinden 165 ada 36 parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere (Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 E., 1990/510 K: sayılı ilamı ile tesis edilen, teknik bilirkişinin 16.10.1990 tarihli rapor ve krokisinde belirtilen 3. 9. 17. tahsilat noktasını takip eden eski 152 parselin müşterek sınırında eski 158 parsel aleyhine eski 150 parsel … 165 ada 36 parsel sayılı taşınmaz lehine olmak üzere 3 metre genişlikte 269 metre uzunlukta toplam 807 m²’lik kısım üzerinde) geçit hakkı tesisine” karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar … ve … vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Gerekçe ve Sonuç
Dairemizin 27.03.2023 tarih ve 2023/128 Esas, 2023/1762 Karar sayılı ilâmı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir.
V. KARAR DÜZELTME
A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran
Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar … ve … vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
B. Karar Düzeltme Sebepleri
Davalılar … ve … vekili karar düzeltme dilekçesinde; davanın reddine karar verilerek yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına veya davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, hüküm tarihine yakın bir zamanda belirlenecek geçit bedeline hükmedilmesi gerektiğini, karşılıksız geçit hakkı kurulmasının mülkiyet hakkına aykırı olduğunu, taşınmazı davacı …’den satın … maliklerden birinin davayı takip etmediğini, bu hususun dikkate alınması gerektiğini belirterek onama kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 747 … maddesi.
3. Değerlendirme
1. Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.
2. Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek … bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın … bir değer tespiti yapılmalıdır.
3. Zorunlu geçit istemi değerlendirilirken, genel yola ulaşacak seçenekler arasında, daha önce üzerinde geçit kurulmak suretiyle genel yola bağlanmış bir taşınmaz varsa, diğer koşullarla çelişmediği ölçüde, bu seçenekten yararlanılarak bir sonuca ulaşmak mümkündür.
4. Böyle bir durumda, başkaca taşınmaz yararına önceden kurulan geçitin yükü artacağından, bu taşınmaz için uygun bir bedele hükmedilmesi gerekir.
5. Somut olayda; davacının taşınmazı olan 165 ada 36 (eski 150) parsel sayılı taşınmaz lehine kurulan geçit irtifakı daha önce Germencik Sulh Hukuk Mahkemesinin 1987/68 Esas ve 1990/510 Karar sayılı dosyasında komşu 165 ada 35 (eski 151) parsel sayılı taşınmaz lehine tesis edilen geçit irtifakına bağlanmış ise de bu durumda yükümlü taşınmazlardan olan 4396 parsel sayılı taşınmazın geçit yükü ağırlaştığından bilirkişi vasıtasıyla karar tarihine yakın olacak şekilde uygun bir geçit bedeli tespit edilerek 4396 sayılı taşınmaz maliklerine ödenmek üzere depo edildikten sonra geçit irtifakı kurulması gerekirken herhangi bir bedel belirlenmeden geçit irtifakı kurulması doğru görülmemiştir.
7. Hükmün yukarıda belirtilen nedenlerle bozulması gerekirken maddi hata sonucu onandığı bu defa yapılan inceleme sonucu anlaşıldığından davalılar … ve … vekilinin karar düzeltme itirazlarının kabulü ile Dairemizin 27.03.2023 … ve 2023/128 Esas ve 2023/1762 Karar sayılı onama ilâmının kaldırılarak mahkeme kararının anılan nedenlerle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle; Davalılar … ve … vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin 27.03.2023 … ve 2023/128 Esas ve 2023/1762 Karar sayılı onama ilâmının KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 21.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.