Kaçak ve kayıp kişilere ait olup da tapulu olmayan ve hazinece usulüne uygun biçimde el konmamış taşınmazlar hakkında Medeni Kanunun 639. maddesinin 1. fıkrası hükmü elmen (zilyet) lehine uygulanır. Bu taşınmazlarda emvali metruke kanunlarının dikkate alınması ve malik gibi zilyetlik şartının bertaraf edilebilmesi, o gayrimenkule Hazinece usulü dairesinde el konulmuş olmasına bağlıdır. Gerçekten, Hazinenin daha önce mahsus kanun hükümlerince el koymuş olduğu gayrimenkul hakkında, tapuya hiç kayıtlı olmasa bile, tapusuz gayrimenkullerin zilyetlikle iktisabı hakkındaki hükümler tatbik edilemez.
Mütegayyip eşhastan metruk olup da tapuda kayıtlı bulunmayan gayrimenkulun Kanunu Medeninin 639 uncu maddesinin birinci fıkrası mucibince zilyetlikle iktisabının mümkün olup olmadığı hususunda Temyiz Mahkemesi Hukuk Heyeti Umumiyesi’nin 29/12/1954 tarih 1/173 E-. 163 K. sayılı ve Birinci Hukuk Dairesi’nin 27/1/1955 tarih 399 E. 437 K. sayılı ilamları ile Yedinci Hukuk Dairesi’nin 6/6/1956 tarih 205 E. 6490 K. sayılı ilamı arasında içtihat ihtilafı bulunduğundan bahisle ihtilafın, tevhidi içtihat yoluyla halli Kocaeli Asliye Birinci Hukuk Hakimliği tarafından istenmiş ve dosya Birinci Reislikçe Temyiz Mahkemesi Tevhidi içtihat Büyük Heyetine tevdi edilmiş olmakla iş görüşülüp konuşuldu:
Neticede; Temyiz Mahkemesi Birinci Hukuk Dairesi’nin ilamında; tapuda kayıtlı olmayan ihtilaflı gayrimenkulun Ermeni aslından mütegayyip ve firari şahıstan hazineye intikal etmiş olduğu belirtildikten sonra 1331 tarihli kanun mucibince bu nevi gayrimenkuller hasbelkanun Hazineye intikal etmiş olup tapuda kayıtlı addedilmek lazım geldiği ve bu sebeple Medeni Kanunun 639 uncu maddesi mucibince iktisap olunamayacağı. Hukuk Heyeti Umumiyesi ilamında dahi; mübadeleye tabi Rumlardan metruk ve tapuda kayıtlı olmayan gayrimenkulun hasbelkanun Hazineye intikal ettiği ve Medeni Kanunun 639 uncu maddesine istinaden iktisabı mümkün bulunmadığı içtihat edilmiş ve bu suretle tapuda kayıtlı olmayan ve fakat mütegayyip eşhastan metruk gayrimenkullerin zilyetlikle iktisap edilemeyeceği mutlak şekilde kabul olunmuş iken Yedinci Hukuk Dairesi’nin ilamında; tapuda mütegayyip şahıs veya Hazine adına kayıtlı olmadıkça gayrimenkulun Medeni Kanunun 639 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince zamanaşımı süresince zilyetlikle iktisabı mümkün olabileceği ve çünkü o yoldaki iktisabı ancak tapu kaydının önleyebileceği, 146 numaralı tefsirin zilyetlikle iktisabı alakadar etmediği, 27/1/1954 tarih 2/8 sayılı tevhidi içtihat kararının mütegayyip şahıs uhdesinde kayıtlı gayrimenkullere ait ve münhasır bulunduğu içtihat edilmiş ve bu suretle tapuda kayıtlı olmayan gayrimenkulun mücerret mütegayyip şahıstan metruk olması halinin zilyetlikle iktisabına mani olamayacağı düşünülmüştür, işbu ilamlar arasında içtihat ihtilafı üçte ikiyi geçen ekseriyetle kabul edildikten sonra işin esasına geçildi:
Bir gayrimenkule iktisap zamanaşımı süresince zilyeti bulunan şahsın Kanunu Medeninin 639 uncu maddesinin birinci fıkrasından faydalanmasını gayrimenkulun tapu kütüğünde mukayyet bulunması hali önleyebilir. Hususi mülkiyet şeklinde tasarruf ve iktisabı mümkün olan gayrimenkul hakkında, tapuda kayıtlı bulunmadıkça yahut hususi bir kanunun istisnai hükmünün o gayrimenkul hakkında tatbik edilmiş olması veya Lozan Muahedesi hükümleriyle teyit edilen Hazinece daha önce yapılan el koyma muameleleri dolayısıyla tapusuz gayrimenkullerdeki iktisap müruruzamanı hükmü bertaraf edilmedikçe, zilyetlikle iktisap hükümleri zilyet lehine tatbik” edilebilir. Mütegayyip veya ahar mahalle nakledilen şahıslardan metruk gayrimenkul için mübadele ve tefviz işlerinin kesin tasfiyesi hakkındaki 4796 sayılı kanunun 8 inci maddesiyle ilga edilmiş olan 28 Mayıs 1928 tarih ve 1331 sayılı kanun ile bu kanunun 7 inci maddesini tefsir eden 146 numaralı Büyük Millet Meclisi tefsir kararının ve 13 Eylül 1331 ve 15/4/1339 tarih ve 333 sayılı kanunların nazara alınması ve malik gibi zilyetlik şartının bertaraf edilebilmesi, o gayrimenkule Hazinece usulü dairesinde el konulmuş olmasına bağlıdır. Gerçekten, Hazinenin daha önce mahsus kanun hükümlerince el koymuş olduğu gayrimenkul hakkında, tapuya hiç kayıtlı olmasa bile, tapusuz gayrimenkullerin zilyetlikle iktisabı hakkındaki hükümler tatbik edilemez. Bu itibarla tapuda kayıtlı olmayan gayrimenkulun mücerret firari ve mütegayyip veya ahar mahalle nakledilen şahıstan metruk bulunmuş olması, o gayrimenkul hakkında Zilyet lehine Kanunu Medeninin 639 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmünün tatbikine mutlak şekilde engel olamaz.
Bu sebeplere binaen, firari ve mütegayyip eşhasa ait olup da tapuda kayıtlı bulunmayan ve Hazinece usulü dairesinde el konmamış olan gayrimenkul hakkında Kanunu Medeni’nin 639 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmünün zilyet lehine tatbik olunacağına mevcudun ittifakı ile 19/6/1957 tarihinde karar verildi.